• Paul Quinn Ta'ai

Hohoko 'o e Famili Manu mei Matahau

Fa'u 'e Paul Quinn Ta'ai (Photos courtesy of Kaniva Tonga Online)


NUKU'ALOFA - 'I he uiké ni na'e 'a'ahi atu ai 'a e Kaniva Tongá ki he fakataha fakafāmili 'a e kau mātu'a tangata 'a ia ko e fānau mo e fanga makapuna 'o e fefine ko Mele 'Eusenia Manu 'o Kolovai mo Nukunukú, 'a ia ko 'enau fatu fakakaukau ke fakahoko ha ha'ofanga ke ne fakatahataha'i kinautolu neongo 'enau nofo movete 'i Tongatapu mo honau ngaahi fāmilí 'o 'ikai lau ki ai 'a e tokolahi 'o kinautolu 'oku nau nofo fano 'i he ngaahi fonua mulí.

Ko e fuofua fakataha 'eni 'a e toenga pe 'o e fanau tangata 'a Mele 'Eusenia 'oku kei mo'uí, 'a ia ko Fo'ou Manu, Matakaiongo Manu mo Lisiate Manu pehē ki he'enau fanaú mo e fanau 'a e finemātu'a fefiné. Ko e fanga makapuná na'e kau ki ai 'a Taniela Vaitohi, 'a ia ko e foha ia 'o Paula Vaitohi kuo pekiá, 'a ia ko e lahi taha ia 'i he fanau 'a Mele 'Euseniá pea na'e fakahoko 'a e fuofua ha'ofanga ko 'ení ki he 'api nofo'anga 'o Taniela Vaitohí 'i 'Ananā.


Ko e kau matu'a tangata e famili Manu 'o Matahaú he’enau fuofua fakataha na’e fakahoko ‘i he ‘api nofo’anga ‘o Taniela Vaitohí (tangutu taupotu ki to’ohemá ‘i ‘Ananā.


Na'e mahino ai pē 'i he fakataha'anga ko 'ení 'a e faka'amu 'a e tu'unga mātu'á ni ke hokohoko atu 'a e ha'ofangá 'o fakahoko tu'o taha 'i he māhia pea 'e vilo 'a e feitu'u ke fakahoko ki aí 'i he ngaahi 'api nofo'anga 'o e mātu'a tangatá pē. Ko e taha 'a e me'a na'e faka'amu ki ai 'a e fakatahá ni ke fakahoko ha kalapu kava tonga ko e taumu'a ke tatanaki ha ki'i seniti ke tokoni ki he ngaahi kavenga fakafāmilí. Pea kuo 'osi vahe ki he kulupu lalahi 'e ua mo e 'inasi pau ki he kalapú, tukukehe 'a e ngaahi 'ofa 'e foaki 'i he feinga pa'angá ni. Ko e fuofua kalapú ni 'oku 'amanaki ke fakahoko ia 'i he Tokonaki faka'osi 'o 'Epelelí ki he Holo Katolika 'o Matahaú.

Ko ia ai, ko kimoutolu 'a e mātu'a tangata ko e fanga mokopuna 'o Mele 'Eusenia 'oku mou 'i he ngaahi fonua mulí, 'oku 'atā ke fakahoko mai ha'amou tokoni kae fetu'utaki mai pe kia Taniela Vaitohi ki he Telefoni 7715253, Tongi'one Manu ki he Telefoni 41444 pe 8414203, Lisiate Manu ki he Telefoni 41646.



Ko Mele 'Euseniá ko 'ene ongo mātu'á ko Hiko 'i Taulanga 'o Ma'ufangá pea mo 'Ana Fanga 'i Pulotu 'o Fua'amotú. Ko e lahi taha ia 'i he fanau 'e toko tolu. Na'á ne ma'u hoa kia Lisiate Manu, ko e motu'a Fisi 'eni na'e 'omai 'e Tu'ivakanō Fisi ke fai fatongia ma'ana 'i Matahau pea fakakoloa 'aki kinaua 'a e fanau 'e toko valu. Na'e 'i ai e 'uluaki fanau 'e toko ua 'a Mele 'Eusenia ko Paula Vaitohi mo Fo'ou Manu.


Ko Paula Vaitohi, na'e tupu mei ai 'a Taniela Vaitohi, Tonga Vaitohi Talakai, Tava Vaitohi, Folola Vaitohi Kautai, Toe'umu Vaitohi Vunipola, Siale Vaitohi Hafoka, Vaioika Vaitohi Tu'imā, Haiti Vaitohi, 'Ahosivi Vaitohi mo Vaitohi jnr.


Ko Fo'ou Manu, na'e tupu mei ai 'a Tonga'one Manu, Mele Manu Fahamokioa, ongo māhanga ko Tapuaki mo Ongo Manu pea si'i tahá ko Penisimani Manu.


Ko e fanau 'a Mele 'Eusenia mo Lisiaté, ko e lahi tahá ko Manoa Manu (pekia) + Maliana Tāvō Manu, Matakaiongo Manu + 'Eniketi Manu, 'Analena Manu Tāvō + Filini Tāvō, 'Isa'ake Manu (pekia), Tu'akilaumea Manu (pekia) + Lotiola Tāvō Manu, Maletina Lepeti Manu Tā'ai + Sitaniselao Tā'ai, Felisita Manu Fe'ao + Taniela Fe'ao (pekia) pea si'i taha 'a Lisiate Manu jnr + Kasanita Manu.

Na'e tupu meia Manoa 'a Pātele Lutoviko Manu sm, Pātele 'Ekuasi Manu sm, Manoa jnr mo 'Etuate Manu.



Na'e tupu meia Matakaiongo 'a Stanley Manu, Samisoni Manu, 'Akata Manu, Paulo Manu, 'Ipeni Manu, Talanoa Manu Lilo.


Na'e tupu meia 'Analena 'a Puluno Tāvō, Seletute, Seno Tāvō, Katalina, Siuni, Soana, Suliana (pekia), Keisī, Tina, Tilisa, Fapiena, 'Etivise, Kaufono Tāvō.


Ko 'Isa'ake Manu na'á ne pekia 'oku te'eki ma'u hoa.


Na'e tupu meia Tu'akilaumea 'a 'Analena Manu Tā'ai, Pātele Lopeti Manu msc, Dr. Sitaniselao Manu, Sepasitiano Manu, Laupoini Manu mo Lutoviko Hiko 'i Taulanga Manu.


Na'e tupu meia Lepeti 'a Makalita Tā'ai Siale, Fetu'umoana Ta'ai, 'Akanete Ta'ai Lautī, Falemaka Ta'ai, Pātele Pauli Tonga Ta'ai, Paul Quinn Ta'ai.


Ko Felisita na'e tupu mei ai 'a Faleola Fe'ao Vahe, Fe'ao jnr, Manusiu Fe'ao, Kasemili Fe'ao, Fapiano Fe'ao, Tonga Fe'ao.


Ko Lisiate na'e tupu mei ai 'a Felisita, 'Elisapeta, 'Okusitino Manu, Fatai Manu, Puluno Manu, Tu'akilaumea Manu jnr, Tilisa.


Kau Pātele toko 4 mei he fanga mokopuna 'o Mele 'Euseniá.



Mei he fanga makapuna 'uluaki 'a Mele 'Euseniá 'oku tupu mei ai 'a e kau Pātele 'e toko fā, 'a ia ko Pātele Lutoviko Manu 'o e Kautaha 'o Maliá 'okú ne lolotonga ngāue fakamisiona 'i Fisi; Pātele 'Ekuasi Manu 'o e Kautaha 'o Maliá 'okú ne Puleako 'i he St. John's College 'i Ovalau, Fisi, Pātele Lopeti Manu 'o e Kautaha Mafu Toputapu 'o Sēsuú 'okú ne tauhi palokia 'i he Palokia St. Agnes 'i Fisi, pea mo Pātele Pauli Tonga Ta'ai 'okú ne tauhi palokia 'i Niuafo'ou.

Ko Pātele Lutoviko mo Pātele 'Ekuasí ko e ongo tautehina pē kinaua. 'Ikai ke ngata aí, 'oku lahi 'ena tangata'eikí 'a Manoa 'ia Tu'akilaumea ko e tangata'eiki 'a Pātele Lopetí, pea toe lahi 'ena fa'eé 'a Maliana 'i he fa'ē 'a Pātele Lopetí ko Lotiola.

Ko Patele Lutoviko Manu SM 'okú ne lolotonga ngaue fakamisiona 'i Apia, Ha'amoa.


Ko Pātele 'Ekuasi Manu SM ko e Puleako 'o e St. John's College 'i Fisi.


Ko Patele Lopeti Manu MSC 'okú ne lolotonga ngaue ko e Tauhi Palokia he Palokia St. Agnes 'i Fisi.


Ko Patele Pauli Tonga Ta'ai, 'okú ne lolotonga ngaue ko e Tauhi Palokia 'i Niua Fo'ou.



(Kataki pe fakatokanga'i ange, kapau 'oku mou toe fiema'u ke vakai ki he news ko 'ení, 'oku ha atu ia 'i he Kaniva Tonga Online website: kanivatonga.co.nz, vakai ki he menu: Kakai mo e Aati, Seniolosi, pea ka 'ikai pea ke kiliki mai heni kau 'ave koe ki ai. 'Oku 'oatu fakataha ai 'a e fakamatala ko 'ení mo e 'ū ta mei he 'uluaki fakataha fakafamilí 'a ia na'e fai ki he 'api nofo'anga 'o Taniela Vaitohí 'i 'Ananā. Mālō, Paul Quinn)

1 view0 comments

Recent Posts

See All